PC çağının ilk başladığı zamanlardan beri en fazlasını isteyen kullanıcılar sistem başarımlarını artırmak için bazı yöntemler geliştirdiler. "Hızaşırtma" (Overclock) işleminin temeli tahmin ettiğinizden öncelere dayanır; çok basit işlemcilerin devrine bir bakacak olursak 8 MHz 8088 işlemcilerin saat kristalleri değiştirilerek 12 MHz'ye hızaşırtılabiliyor olması bu furyanın başlangıcı olarak kabul edilebilir. Daha sonra hızaşırtmacılar ikiye bölündüler: "çoğunluk" düşük maliyetle yüksek seviye başarım elde etme peşinde koşarken "azınlık" olanlarsa maliyeti ne olursa olsun en yüksek başarımın peşindeydiler.
Hızaşırtma yöntemlerinin ayrıntılarına girmeden önce bu konuda tecrübesiz olan kullanıcılara bazı temel bilgileri vermekte fayda var. Hızaşırtma (overclock) nedir? Hangi parçalar hızaşırtılabilir?
Kavram
Hızaşırtma (overclocking) bir bileşeni üreticisinin belirlediği hızdan daha ileri hızlarda çalıştırmaktır. "clock" (saat) kelimesi, bütün yüksek frekansların türetildiği ritmi yaratan bir salıngaç (oscillator) olan saat kristalinden (clock crystal) gelmektedir. En basit aygıtlar salıngaç frekansında çalışırlar bu yüzden 8 MHz hızındaki bir işlemci için 8 MHz saat kritali gerekir. İlk işlemci türlerini hızaşırtmak kolaydı (ve sınırlıydı), 8 MHz olan saat kristalini 12 MHz'likle değiştirmek yetiyordu.
Bilgisayarlar geliştikçe ve karmaşıklaştıkça farklı hızlarda çalışan veri yollarını desteklemek için tek bir kristal yeterli olamaz hale geldi. Her ne kadar anakartlar üzerlerinde çeşitli aygıtları için salıngaçlar (oscillator) taşısalar da daha fazla arayüzü desteklemek için yeni bir tümleşik devre yapısına gidildi. Saat üreteci (clock generator) adı verilen bu bileşen saat kristali salınımının katları oranında saat sinyalleri üretebiliyordu. Günümüze kadar saat üreteçleri o kadar karmaşık hale geldi ki yeni anakartlar ve bazı ek bileşenler artık çok küçük aralıklarla saat hızlarını değiştirmeye izin verebiliyorlar.
Kristal salıngaç (oscillator) ve saat üreteci
Ayarlanabilir saat üreteçlerinin kullanılmaya başlamasıyla herhangi bir bileşeni (saat kristali) değiştirmeden hızaşırtma yapabilir hale geldik. BIOS üzerinde kaydedilen gelişmeler sayesinde ise atlatıcılarla (jumper) uğraşmak zorunda kalmadan kolayca bu işi gerçekleştirebiliyoruz.
