Kulağa sıradan bir şey gibi geliyor ama kesinlikle doğru: Kapasite önemli bir mesele, özellikle de bellekler için. Eğer Windows XP işletim sistemini kuracaksanız en az 512 MB bellek kullanmalısınız ancak biz 1 GB'ın altını pek önermiyoruz. Eğer Windows Vista kullanacağım diyorsanız, kesinlikle en az 1 GB'lık toplam belleğe sahip olmalısınız ve orta direk kullanıcılar için bile aslında en ideali 2 GB bellek kullanmak.
Tüm üst ve orta seviye sistemler çift kanallı bellek yapılandırmalarından faydalanıyorlar ve giriş seviyesi sistemler bile giderek bu yapılandırmaya geçiyorlar. Bunun anlamı iki (ya da dört) belleğin ilgili DIMM yuvalarına takılmasıyla bellek denetleyicisinin etkin bir biçimde bellek veri yolunu 64 bitten 128 bite katlaması.
Şu an piyasada üç bellek tipi mevcut: DDR, DDR2 ve DDR3. DDR kısaltmasının açılımı "Double Data Rate". Bunun anlamı saat sinyallerinin (clock signals) hem kalkan hem de inen tepelerinde veri aktarımı yapılması (saat sinyallerinin grafiğini, tepe değeri ile çukur değeri periyodik olarak değişen bir fonksiyonun grafiği olarak düşünün. Örneğin bir kare dalga fonksiyonu grafiği). Saat döngüsü başına veri aktarımını dörde katlamak mümkün olsa da - QDR olarak bilinir - DDR2 ve DDR3 standartları da ikiye katlanmış veri hızı (DDR) teknolojisine dayanıyor.
DDR hızları 100 ila 200 MHz arasında değişmekteyken (DDR200 - DDR400), DDR2 133, 166 ve 200 MHz standart hızlarında (DDR2-533, DDR2-667, DDR2-800) çalışmakta. DDR3 ilk olarak 533 MHz'lik hızla (DDR3-1066) piyasaya çıktı ve yol haritasında 667, 800 ve hatta 1 GHz'lik hızlar var.
DDR'ın işletme gerilimi 2.5 V; DDR2'nin nominal gerilimi 1.8V; ve DDR3 en az 1.5 V gerektiriyor. Öte yandan tanınmış bellek üreticileri üst seviye ürünler çıkartmak adına standart gerilimleri yükselterek saat hızlarını bellek birim yongalarının (modules) ulaşabilecekleri en yüksek seviyeye getirip gecikme sürelerini kısaltmaktan da geri durmuyorlar. Bellekler saat hızlarına göre isimlendirilmelerinin yanında, veri aktarım hızlarına göre de isimlendiriliyorlar: DDR400, DDR2-800 ve DDR3-1066 sırasıyla PC3200 (3.2 GB/s), PC2-6400 (6.4 GB/s) ve PC3-8500 (8.5 GB/s) olarak da biliniyor. Bu isimler tek kanallı çalışma sırasındaki veri aktarım hızını temel alıyorlar.
Her bellek teknolojisi bellek kapasitesiyle açıklanan bir "tatlı noktaya" (sweet spot) sahiptir (Belleğin tek tarafındaki en yüksek veri kapasitesi. Belleğin her iki yanında da bellek birim yongaları bulunduğundan bu değer iki ile çarpılır ve belleğin toplam kapasitesi elde edilmiş olur). DDR belleğin durumunda bu tatlı nokta çift kanallı 2 x 512 MB idi. DDR2'de bu kapasite 2 x 1 GB'a ulaştı ve DDR3 DIMM'lerinin de çabucak 2 x 2 GB'a geçmesi öngörülüyor.
Her şey bir yana bellek tipi ve saat hızı her şey demek değildir. Bellekteki veriler dizeyler (matris - satır ve sütunlar) halinde düzenlenir ya da sıralanır ve bellek hücrelerine ulaşmak bir miktar zaman alır (bellek gecikmesi denen şey budur). Birçok gecikme parametresi bulunmaktadır: Örneğin CL5-5-5-15 gibi bir değer sırasıyla CAS (Column Address Strobe - Sütun Adres Taraması), RAS-to-CAS, RAS öndolum (precharge) ve RAS (Row Address Strobe - Satır Adres Taraması) saat döngüsü gecikmelerini açıklar.
Bellek Ayarlarını Değiştirmek: Nereden Başlamalı?
İster gecikme parametrelerini düşürmek ister saat hızını arttırmak için ilk önce bellek gerilimini arttırmalısınız. Örneğin DDR'ı ele alırsak, yüksek kaliteli bellek birim yongalarına tam 3 Volt vererek DDR600 hızına ulaşılabiliyordu. Bu makalemizde yer alan DDR2 bellekler ise DDR2-1280 hızına kadar düşük gecikmelerle çalışmak için 2.45 V'a kadar gerilime ihtiyaç duyuyorlar. İlerleyen aylarda DDR3 belleklerin kabaca 2.0 V'da en fazla DDR3-2000 hızına ulaşabileceğini ümit ediyoruz. Aslında sadece %10'luk bir hızaşırtma her kaliteden belleklerle gerçekleştirilebilir ancak sıradan (value) bir belleğin çok iyi hızaşırtma olacağını da kesinlikle zannetmeyin.
Hızaşırtma işlemine başlarken saat hızını veya gerilimi değiştirmek için anakartınızın size sunduğu değerlerle sınırlı olduğunuzu göreceksiniz. Bunun nedeni bellek saat hızının Intel'in sistem hızı veya AMD'nin işlemci saat hızı tarafından türetilmesidir - sistem, birim sistem hızı ve bellek saat hızı arasındaki çoğu zaman çarpan veya bölen olarak da bilinen belli bir oranla çalışmak zorundadır (3:2 ya da 1:2). Buna örnek olarak FSB1066 (266 MHz) hızında çalışan bir Core 2 Duo sistemini verebiliriz: DDR2-533, 266 MHz'lik bir birim hızda çalıştığından 1:1 oranında, DDR2-667 4:5 oranında ve DDR2-800 ise 2:3 oranında çalışmalıdır. Bazen belli başlı bazı oranlar kullanılarak da belleklere hızaşırtma uygulanabilir. Bundan ziyade geleneksel yaklaşım, toplam değeri birim sistem hızına bağlı olarak değişen CPU saat hızına dikkat ederek birim sistem hızını arttırmaktır. Sistem hızını değiştirdikçe yerine göre bellek/sistem hızı oranını da değiştirmek durumunda kalabilirsiniz.
